Synagoga Remuh na ul. Szerokiej 40 w Krakowie, jedyna czynna ortodoksyjna bóżnica w mieście z regularnymi nabożeństwami, to renesansowy klejnot Kazimierza (1553–1558), idealny dla turystów – połączona z XVI-wiecznym cmentarzem Remuh (grób rabina Isserlesa), oferuje zwiedzanie arki, bimy i polichromii za biletem ok. 15 zł. W sercu żydowskiego Kazimierza UNESCO, blisko placu Nowego i festiwali, symbol tolerancji z tablicami ofiar Holokaustu. Obowiązkowa na spacer po synagogach Starej i Poppera.
Spis treści:
Historia
W 1495 r. Jan Olbracht utworzył żydowskie miasto na Kazimierzu; w 1553 Izrael ben Josef (Isserle Auerbach) zaczął budować synagogę z żony Małki, z pozwoleniem Zygmunta II Augusta z 1556 r. Po pożarze 1557 odbudowa 1558 r. pod Stanisławem Barankiem – mała dla rodziny, zwana Nową (ReMU od Mojżesza Isserlesa).
XVII–XVIII w. przebudowy z przybudówkami; 1829–1830 August Pluszyński podwyższył salę, dodał babiniec i okna. 1882 remont usunął ganki, wbudował schody; XX w. malowidła biblijne i konserwacja Hermana Gutmana 1933 r. (dach, sklepienie).
W II wojnie Niemcy zdewastowali na magazyn; po 1945 magazyn straży, zwrócona 1947 r. Rewaloryzacja 1958–1968 (Świszczowski): bimę, ner tamid, osuszenie; 2008–2013 SKOZK (3 mln zł).
Ciekawostki
Krzesło Remu: Puste miejsce modlitwy rabina Isserlesa (zm. 1572) – szacunek każe nie siadać; tablica nad nim wspomina modły. Na cmentarzu jego nagrobek z napisem „Od Mojżesza nikt równy Mojżeszowi”.
Tablice jorcajtowe: Na ścianach dziesiątki kwater z imionami zmarłych 1930–1990, z żarówkami zapalonymi w rocznice – unikat pamięci. Jedna z Holokaustem (Tenenbaumowie).
Drzwi bimy: Południowe z 1670 r. (menora, chleby pokładne), północne XVIII w. z polichromiami Świątyni Jerozolimskiej – odkryte 1988 spod farby, snycerskie arcydzieło.
Aron ha-kodesz: Renesansowy z XVI w., zrekonstruowany 1958; drzwi XVII w. w Muzeum Izraela, parochet z wersetami; tablica fundacyjna 1553 z inskrypcją Isserle.
Podsumowanie
Synagoga Remuh od fundacji 1553 przez pożary, wojny po renowacje symbolizuje krakowski judaizm, z wyposażeniem zrekonstruowanym dzięki „Joint” i SKOZK.
Dla turystów to żywy zabytek Kazimierza z cmentarzem – lekcja historii i tolerancji w sercu UNESCO.
Najważniejsze informacje
Renesansowa, czynna, ul. Szeroka 40, Kazimierz.
Fundacja 1553 Isserle ben Josef, budowa 1556–1558.
Przebudowy: 1829–1830 (Pluszyński), 1958–1968 (Świszczowski).
Aron ha-kodesz XVI w., bimę zrekonstruowana, ner tamid.
Cmentarz Remuh z grobem Isserlesa (ReMU).
Wizyty: Wojtyła 1968, Herzog 1992, książę Karol 2002.
Dane zabytku
Miejscowość: Kraków
Adres: ul. Szeroka 40, 31-056 Kraków
Lata powstawania obiektu: 1553 (fundacja), 1556–1558 (budowa po pożarze)
Projektanci: Stanisław Baranek (mistrz murarski, 1558), August Pluszyński (1829–1830), Stefan Świszczowski (1958–1968)
- Lokalizacja na mapie Google: https://maps.app.goo.gl/mGyarZExAPA9xGZ98