Brama Floriańska w Krakowie to gotycka brama miejska z XIV wieku przy ul. Pijarskiej, tuż za Barbakanem, idealny punkt startowy dla turystów na Drodze Królewskiej do Wawelu – wysoka na 34,5 m z orłem piastowskim Matejki i św. Florianem, częścią trasy Mury Obronne z wystawami i kaplicą Czartoryskich w baszcie.
Spis treści:
Historia
Pierwsze wzmianki o Bramie Floriańskiej pochodzą z 1307 roku, gdy w XIII–XIV w. otoczono Kraków murami; najstarsza część z przełomu XIII/XIV w. była kamienna, ceglaną kondygnację ze strzelnicami dodano w XV w., łącząc ją w 1499 r. „szyją” z Barbakanem.
W XVI w. służyła stajniom miejskim obok Arsenału (1565–1566); remont w 1694 r. i barokowy hełm z 1660 r. po szwedzkim zniszczeniu nadały obecny kształt. Na początku XIX w. Feliks Radwański ocalił ją przed wyburzeniem, argumentując ochroną przed wiatrami.
W 1882 r. Władysław Czartoryski założył w baszcie kaplicę rodową (konsekrowaną 1889 r.), ratując przed rozbiórką; pogłębiono przejazd dla tramwajów, zlikwidowanych w latach 50. Dziś z ołtarzem klasycystycznym i kratą portową.
Ciekawostki
Orzeł Matejki: Płaskorzeźba piastowskiego orła nad wejściem od Plant (1882, Zygmunt Langman wg Matejki) zastąpiła starszą; od miasta – św. Florian z XVIII w. Symbolizują polską tożsamość i patrona strażaków.
Kaplica Czartoryskich: Baszta Kuśnierzy z 1882 r. stała się rodową kaplicą, uratowaną przed wyburzeniem; rada miasta zażądała wyglądu z XVIII w. Konsekrowana przez Dunajewskiego.
Radwański vs wiatry: W 1817 r. bronił bramy humorystycznie: bez murów wiatry zniosą smrody i „podwiewać spódnice paniom” – wygrał z dekretem Franciszka II.
Tramwajowy cud: Na początku XX w. pogłębiono przejazd pod tramwaje wąskotorowe, mijające bramę do lat 50.; ocaliła perspektywę ul. Floriańskiej.
Podsumowanie
Brama Floriańska ewoluowała od obronnej baszty XIII w. przez barokowe zwieńczenia po turystyczną ikoną z kaplicą, wielokrotnie ratowana przed wyburzeniem.
Dla turystów to brama do Starego Miasta UNESCO – foto z Barbakanem i wstęp do szlaków królewskich.
Najważniejsze informacje
Gotycka brama z basztą, wys. 34,5 m przy ul. Pijarskiej.
Najstarsza część: przełom XIII/XIV w., cegła XV w.
Barokowy hełm 1660 r., szyja do Barbakanu 1499 r.
Ocalona 1817 (Radwański), 1882 (Czartoryski).
Część trasy Mury Obronne, kaplica Czartoryskich.
Płaskorzeźby: orzeł Matejki, św. Florian.
Informacje praktyczne
Miejscowość: Kraków
Adres: ul. Pijarska, 31-039 Kraków (przy Plantach)
Lokalizacja na mapie: https://maps.app.goo.gl/mtDo6zJSG5T8oFBE6
Lata powstawania: ok. 1300–1307 (najstarsza), XV w. (cegła), 1499 (szyja)
Projektanci: nieznani (średniowieczni budowniczowie); hełm barokowy XVII w., orzeł wg Matejki (Langman 1882)