Kościół św. Anny przy ul. św. Anny 13 zachwyca turystów barokową fasadą z posągami świętych i Okiem Opatrzności, idealnym tłem do zdjęć w sercu Starego Miasta. Jako kolegiata akademicka Uniwersytetu Jagiellońskiego przyciąga studentów i pielgrzymów do grobu św. Jana Kantego, patrona żaków. Wnętrze Fontany z polichromiami i apostołami jako kamieniami szlachetnymi oferuje lekcję sztuki barokowej. Organy z XVIII wieku grają koncerty, a msze po polsku i angielsku ułatwiają udział. Blisko Collegium Maius i Rynku Głównego, wpisany na UNESCO. Bilety na koncerty ok. 50 zł, wstęp wolny poza mszami. Tabliczka upamiętnia spowiedź Karola Wojtyły, przyszłego Jana Pawła II. Kaplice z puttami i sybillami tworzą teatralną przestrzeń. Letnie festiwale muzyki sakralnej wypełniają nawy. Audio-przewodniki dostępne w aplikacjach.
Spis treści:
Historia Kościoła św. Anny
Pierwszy i drugi kościół
Drewniany kościół z XIV wieku, wzmiankowany 1363 przez Kazimierza Wielkiego z odpustem. Spłonął 1407 w pogromie antyżydowskim; Żydzi schronili się w wieży, podpalonej przez tłum.
Murowany gotycki od 1407, fundacja Władysława Jagiełły; pod opieką Akademii od 1418. Rozbudowa prezbiterium 1428; grób Jana Kantego 1473; kolegiata od 1535.
Wyburzenie i nowy barok
1689 wyburzono dla kultu Jana Kantego; projekt Tylmana z Gameren (San Andrea della Valle) zaakceptowany 1689. Kamień węgielny 1689; surowy 1695.
Konsekracja 1703 przez Łubieńskiego; hełmy Sierakowskiego XVIII w. Kapituła odnowiona 1993 przez Macharskiego.
Kluczowe osoby
Tylman z Gameren zaprojektował fasadę i plan barokowy. Baltazar Fontana stworzył wystrój wnętrza, ołtarze i stiuki. Św. Jan Kanty spoczywa tu od 1473, patron UJ.
Ciekawostki architektoniczne
Fasada barokowa: Dwukondygnacyjna z wieżami, wzorowana na Santa Anastasia; posągi Kazimierza, Floriana, Bernarda, Kantego; Oko Opatrzności w przyczółku.
Kopuła i sklepienia: Ośmioboczna nad transeptem; kolebkowe z lunetami; apostołowie jako kamienie szlachetne en grisaille.
Kaplica św. Jana Kantego: Ołtarz Fontany z postaciami wydziałów UJ; buńczuki Sobieskiego.
Ciekawostki
Pogrom 1407: Żydzi spaleni w wieży; kronika Długosza opisuje rozruchy po kazaniu kanonika Budka.
Projekt Tylmana odrzucony: Pierwszy wzorowany na San Carlo, zmieniony na rywali jezuitów.
Jan Paweł II tu spowiadał: Tabliczka przy konfesjonale; pielgrzymował prywatnie.
Podsumowanie
Kościół św. Anny przeszedł burzliwą historię od drewnianej świątyni XIV wieku po barokową perłę Krakowa, stając się kolegiata akademicka Uniwersytetu Jagiellońskiego z grobem św. Jana Kantego. W 1407 roku pogrom antyżydowski strawił gotycką budowlę Jagiełły, odbudowaną dla żaków Akademii w 1418 roku i podniesioną do rangi kolegiaty w 1535 przez bpa Tomickiego. Wyburzony w 1689 dla kultu Kantego, nowy kościół Tylmana z Gameren (1689–1703) wzorowany na rzymskich prototypach zachwyca fasadą z Okiem Opatrzności i posągami świętych. Baltazar Fontana ukształtował wnętrze stiukami i polichromiami braci Monti oraz Dankwarta, tworząc teatralną przestrzeń z apostołami jako kamieniami szlachetnymi i motywami Apokalipsy. Konfesja Kantego z kolumnami Berniniego dźwigającymi świętych Janów to arcydzieło rzeźbiarskie, otoczone kaplicami z żywotami patronów UJ.
Dla turystów to obowiązkowy punkt na Plantach, z koncertami na organach Szadkowskiego (1723–1724) brzmiących jak za Bacha i mszami dla studentów. Blisko Rynku Głównego i Collegium Maius wpisuje się w UNESCO Stare Miasto. Tabliczka o spowiedzi Karola Wojtyły dodaje współczesnego wymiaru. Podziemia kryją prochy profesorów, a zakrystia szaty liturgiczne z epoki. Bogactwo detali – putty, sybille, sybillit – zachęca do dłuższych wizyt z audio-przewodnikiem.
Najważniejsze informacje
Barokowa kolegiata akademicka UJ.
Grób św. Jana Kantego; wystrój Fontany.
Fasada z Okiem Opatrzności; apostołowie-kamienie.
Koncerty organowe; msze dla studentów.
UNESCO Stare Miasto.
Dane zabytku
Miejscowość: Kraków
Adres: ul. św. Anny 13
Lata powstawania obiektu: 1689–1703 (barokowy)
Projektanci: Tylman z Gameren (projekt), Baltazar Fontana (wnętrze)